Từ 18 tháng Tư 2005 . . .
-----
Tìm kiếm

10 bài viết mới nhất
Giải mật tài liệu về cuộc duyệt binh ngày 07/11/1941 tại thành phố Kuibyshev, Liên Xô - (13/11)
Phản đối nhà báo Nga xuyên tạc lịch sử Việt Nam - (24/05)
Phẫn nộ hãng tin uy tín Nga xuyên tạc lịch sử, vu khống Việt Nam - (24/05)
Mời tham gia Chương trình "Nước Nga - Ký ức trái tim lần 3" - (17/04)
Gặp gỡ báo chí của tổng thống Nga Vladimir Putin, ngày 04/3/2014 - (04/03)
Sự thật chấn động clip đặc nhiệm Ukraine quỳ gối xin lỗi dân - (04/03)
Lễ khai mạc Olympics Sochi 2014 - ấn tượng và tinh tế - (09/02)
Giải vô địch thể dục nghệ thuật thế giới năm 2013 gọi tên nữ hoàng mới - (01/09)
Cuộc thi "Nước Nga xa xôi và gần gũi" - (04/08)
Vladimir Putin và Ludmila Putina thông báo cuộc hôn nhân của họ kết thúc - (07/06)

Website “NuocNga.net” được thực hiện nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày Chiến thắng chủ nghĩa phát-xít của nhân dân Liên Xô. Chúng tôi rất mong có sự giúp đỡ, ủng hộ về bài vở và tài liệu và cả những ý kiến đóng góp từ tất cả những tấm lòng nhiệt tình; để chúng ta, những người yêu nước Nga ngày càng “giàu có” hơn.

 

Bài viết, ý kiến xin gửi về:
banquantri@nuocnga.net 

banbientap@nuocnga.net

Hoặc xin liên hệ:

Lưu Hải Hà

091-865-1233

Phan Việt Hùng
0913-22-99-44
Trân trọng!

  » Âm nhạc 
“Hồ thiên nga” – một vở ballet cổ điển, nhiều cách diễn giải
(19:03, 21/07/2011)

Alastair Macaulay (New York Times)
Người dịch: Lưu Hải Hà

Tất nhiên, chúng ta nhảy múa, là để có niềm vui. Tuy nhiên, ballet vốn được xây dựng trên  sự lưỡng phân của vai trò giới tính (các nữ diễn viên ballet thì đứng trên mũi chân, còn các nam diễn viên thì đóng vai trò hỗ trợ) có một sự xu hướng lãng mạn có thể coi là sâu sắc, thậm chí bi thảm. Vở ballet “Hồ thiên nga” là sự luân phiên giữa các lễ hội (Màn I và III) và bi kịch lãng mạn (Màn II và IV). Sự cổ điển của vở ballet này có thể thể hiện tầm cỡ bi kịch trong những chất liệu từ đó hình thành ballet và các chất liệu này là độc nhất vô nhị, đặc trưng cho vở ballet này. Vở ballet này không chỉ lãng mạn và  quý phái, đó còn là định mệnh và đầy sự hủy diệt. Và  cơn bão mà Tchaikovsky đã tạo ra trong Màn IV cũng mang tầm cỡ vũ trụ như trong vở bi kịch “Vua Lear” của Shakespeare.


Vở Hồ thiên nga trên sân khấu nhà hát Mariinsky.

Nhờ bộ phim "Thiên nga đen” (Black Swan) mà công chúng hiện đang có nhu cầu xem vở ballet “Hồ thiên nga” phiên bản đầy đủ hơn bao giờ hết. Các nhà hát ballet thành phố New York đang ăn nên làm ra với vở ballet này: tuần ballet Mỹ hàng năm của "Hồ thiên nga" tại Nhà hát Opera Metropolitan vừa mới chỉ kết thúc, thì Nhà hát Ballet thành phố New York năm nay lại sắp xếp, một loạt "Hồ thiên nga" vào gần cuối mùa diễn đông của họ và đã lên kế hoạch diễn vở này trong mùa thu tới đây.

Đó là sức mạnh sân khấu của tổng phổ của Tchaikovsky, nơi tất cả mọi thành phần đều đầy những ưu điểm nổi bật. Câu chuyện này đã  từng được kể lại theo vô số cách khác nhau, tổng phổ được thay đổi theo vô số cách (một phần cũng do theo vô số yêu cầu của Julius Reizinger biên đạo múa đầu tiên của phiên bản “Hồ thiên nga” thất bại năm 1877 mà toàn bộ phần nhạc Tchaikovsky viết ra cho vở này rất dài). Và các dàn dựng cũng được điều chỉnh rất khác nhau ở khắp mọi nơi từ khi Tchaikovsky còn sống tới đầu những năm 1960.

Giữa những năm cuối thập niên 1940 và cuối thập niên 1980 một số phiên bản ballet - đặc biệt của Nhà hát Hoàng gia (hoặc Nhà hát vũ kịch Sadler’s Wells), Nhà hát Kirov (hoặc Mariinsky) và Nhà hát Lớn (Bolshoi) đã truyền đạt các khía cạnh bi kịch cao của ballet: vai diễn của nhân vật nữ chính kép Odette-Odile do Margot Fonteyn, Maya Plisetskaya, Natalia Makarova và các ngôi sao khác thể hiện đã đạt đến các đỉnh cao nghệ thuật lớn. Một bổ sung tuyệt vời cho DVD năm 2009 của Nhà hát Ballet Hoàng gia là cuộc thảo luận của "Bốn nữ hoàng thiên nga" của họ, với các diễn viên kỳ cựu Beryl Grey (người múa trong vở ballet này lần đầu tiên từ những năm thế chiến thứ hai), Monica Mason, Lesley Collier và Marianela Nuñez (người ngày nay hiện vẫn còn múa trên sân khấu).

Đó là sự mất mát của thành phố New York khi các nhà hát ballet hàng đầu của thành phố - cả Nhà hát Ballet Thành phố (New York City Ballet) lẫn Nhà hát Ballet Mỹ (American Ballet Theater) - hiện đang không có những dàn dựng xứng đáng với vở ballet cổ điển này. Phải thừa nhận rằng, vấn đề này  không chỉ mang tầm cỡ địa phương. Có những sai sót rõ ràng trong dàn dựng của Nhà hát Bolshoi (một buổi biểu diễn năm 2010 đã được phát sóng HD hào phóng trong các rạp chiếu phim, gần đây nhất là vào ngày 19 tháng 6) và của Ballet Hoàng gia (trong ba buổi biểu diễn vào mùa xuân này). Tuy nhiên, hai dàn dựng đó có những giá trị nghiêm túc, trong khi dàn dựng của các nhà hát hàng đầu của Mỹ chỉ đơn giản là tầm thường hóa vở ballet này.

Bi kịch của "Hồ thiên nga" là câu chuyện của những biến hóa: nhân vật nữ chính phải xuất hiện luân phiên dưới dạng thiên nga và con người. Tuy nhiên, dàn dựng của Peter Martins tại Nhà hát Ballet Thành phố đã không làm bất cứ điều gì tại thời điểm cổ điển khi Odette, ở cuối Màn II, có vẻ như bắt đầu thay đổi trước mắt chúng ta trở thành một con chim to lớn khi cô rời khỏi sân khấu. Phiên bản năm 2000 của Kevin McKenzie tại Nhà hát American Ballet, ngược lại, không chỉ giáng một búa mạnh vào tình trạng khó khăn của ngôi nhà chim của Odette, mà còn làm cho phù thủy Rothbart có các nét đa nhân cách của Jekyll-và-Hyde: một chàng hiệp sĩ ga lăng một cách nguy hiểm, tiếp theo một sinh vật gớm ghiếc từ các đầm lầy xanh (do một vũ công khác đóng vai).

Rothbart – một  vai quỷ Mephistopheles của ballet - đã trở thành nhân vật của "Hồ thiên nga" mà không một dàn dựng hiện tại nào thể hiện đủ nghiêm túc. Tại dàn dựng Nhà hát Ballet Thành phố là lố bịch nhất, Rothbart là một con quỷ opera cổ lỗ sĩ trong một chiếc áo choàng lót màu cam rực lửa. Tại Ballet Hoàng gia, ông được khoác lên một bộ trang phục trông giống như một cục rêu bệnh lớn. Ở thái cực ngược lại, Nhà hát Bolshoi thể hiện Rothbart như một khía cạnh của bóng tối và sự trả thù, múa đối lập với Hoàng tử trắng Siegfried (tương tự như thiên nga đen Odile đối lập với thiên nga trắng Odette). Đặc biệt là với sự thể hiện của vũ công Nikolay Tsiskaridze kỳ lạ nhưng đầy nhiệt tình được phát sóng gần đây, Rothbart trở nên xâm nhập rất sâu vào vở ballet đến nỗi nhân vật này làm giảm cả ảnh hưởng của nàng Odette tội nghiệp và thụ động.

Mặc dù vậy, đối với phần đông khán giả, tất cả các "Hồ thiên nga" rất cần phải có một đoàn múa ballet (corps de ballet) đúng phong cách, một nữ diễn viên ballet biểu cảm và một nam diễn viên hoàng tử ballet. Trong các buổi biểu diễn năm nay ở cả Nhà hát Ballet Hoàng gia và Nhà hát Ballet Mỹ, đoàn các cô gái thiên nga di chuyển nhiều. Tuy nhiên, "Hồ thiên nga" không phải là "Hồ thiên nga", nếu thiếu các màn múa tập thể với yếu tố căng thẳng anh hùng - đặc biệt là trong các động tác đập cánh xuống. Hôm nay thì, than ôi, những đôi tay của "Hồ thiên nga" bị pha loãng một cách phổ thông bởi những khuỷu tay nhẹ nhàng mềm dẻo.

Vấn đề cuối cùng trong các nhà hát hiện đại hầu như luôn luôn là nhân vật nam chính, Hoàng tử Siegfried. Tháng sáu này các khán giả đã có thể đặc biệt hài lòng thưởng thức vai múa của Ruslan Skvortsov trong các lần phát sóng của Nhà hát Bolshoi (chỉ cần nhìn cách anh đứng và dáng đi đẹp đẽ của anh đã thấy được khía cạnh anh hùng của vai diễn). Họ cũng có thể hài lòng với vai Rothbart của David Hallberg tại Nhà hát Ballet Mỹ, người là hiện thân của cảm giác rằng câu chuyện này là nhiệm vụ hiệp sĩ của hoàng tử cho các khía cạnh của linh hồn riêng của mình, hơn bất kỳ một vũ công nam nào khác ngày nay.

Khi Sara Mearns múa Odette-Odile ở Nhà hát Ballet Thành phố, chúng ta sẽ không bao giờ nghi ngờ rằng cô ấy đang đối mặt với số phận của mình. Cô đã làm cho vũ đạo vừa thân mật vừa hoành tráng ở một mức độ phi thường, và một bộ phim truyền hình diễn ra hồi hộp. Theo tôi (Alastair Macaulay) không có diễn viên nào ở Nhà hát Ballet Hoàng gia Anh có cùng đẳng cấp này, nhưng các buổi biểu diễn của bà Nuñez (đặc biệt) và Lauren Cuthbertson cũng rất hấp dẫn và lộng lẫy. Nữ diễn viên Mariya Aleksandrova của Nhà hát Bolshoi, trên phim, đã múa vai này khá khác biệt: uy quyền ảm đạm của cô khiến cho vở ballet này có một sự bế tắc biểu cảm, đẹp nhưng bị kẹt không thoát ra được giữa sự sợ hãi và hy vọng.

Tại Nhà hát Ballet Mỹ tuần trước tôi không biết thêm gì về Polina Semionova so với cuối vở "Don Quixote" của cô: cô đã làm mọi thứ cần thiết, nhưng không bộc lộ được gì. Vai Odette của Veronika thì, ngược lại, tình cảm mạnh mẽ, nhìn chằm chằm vào đôi mắt của hoàng tử và trìu mến đặt bàn tay của anh vào má cô. Vũ điệu của cô có nhiều khoảnh khắc đẹp khoan thai như suối kem tuôn chảy - và chắc chắn nó có sự căng thẳng anh hùng, nhưng có khuynh hướng hướng đơn điệu. Không ai thể hiện sự ra đi của Odette cuối màn II hay hơn Wiles Michele (điều này là chứng minh đây là vai diễn chia tay của cô với Nhà hát), cánh tay của cô đột nhiên đập không khí ngày càng cấp bách.

Trong các buổi biểu diễn tôi (Alastair Macaulay) đã thấy tuần trước, đáng chú ý nhất là của Gillian Murphy. Chỉ mới năm ngoái, cô còn trình diễn một vai múa hào nhoáng và thất vọng. Nhưng lần này, cùng với Hallberg, cô đã tỏ ra thuyết phục hơn nhiều. Mặc dù sự thể hiện hoặc sự lựa chọn của cô có vẻ như lạc hướng, cô vẫn đã cho thấy sự hùng vĩ và sức mạnh mà chắc chắn là một tầm cao mới của cô. Trong phần coda (đoạn đuôi) của mình trong Màn II cô đột nhiên thêm một động tác xoay tròn ba vòng trên một chân mềm mại bất ngờ khiến khán giả nín thở hổn hển không chỉ bởi sự điêu luyện của diễn viên, mà còn vì tính đúng đắn bất ngờ của nó: nó làm cao hơn ánh sáng của Odette. New York quả là may mắn có các nghệ sĩ tầm cỡ như Gillian Murphy và Sara Mearns. Thật tệ là họ phải múa trong các dàn dựng lòe loẹt như vậy.

Bản in 



Ý kiến của bạn

  Người gửi:
Địa chỉ:
Email:
Tiêu đề:
Nội dung:
File gắn kèm:

Các tin khác
Cuộc thi âm nhạc mang tên P.I.Tchaikovsky gọi tên những tài năng trẻ (06/07)
Cuộc thi âm nhạc quốc tế Tchaikovsky lần thứ XIV (19/06)
Festival âm nhạc “Những ngôi sao đêm trắng” lần thứ XIX tại nhà hát Mariinsky (06/06)
Modest Petrovich Mussorgsky và tác phẩm "Những bài hát và điệu nhảy của Thần Chết" (29/11)
"Trong rừng có một cây thông nhỏ ra đời" và các tác giả (12/08)
Nhạc sĩ Makarevich (“Cỗ máy thời gian”) bán tranh mèo để giúp Bảo tàng Mikhail Bulgakov (14/05)
Bản hành khúc "Lời từ biệt của người phụ nữ Slavơ" và tác giả Vasily Agapkin (10/05)
Turgenev, Tchaikovsky và âm nhạc (07/05)
Xin vĩnh biệt một tâm hồn Nga dịu dàng (22/03)
Serge Diaghilev và cuộc cách mạng 100 năm trước trong ballet (25/12)
 Đặt làm trang chủ
 Thêm vào Favorites

Lịch phát sóng
10 bài đọc nhiều nhất
Bộ phim Dân du mục (Кочевник) của điện ảnh Kazakhstan - (55814)
Sơ lược về vũ khí Xô viết trong chiến tranh giữ nước vĩ đại - (44654)
Trai-cốp-xki – người mở cánh cửa âm nhạc Nga ra thế giới - (32213)
Máy bay cường kích Xô-viết trong Chiến tranh Giữ nước vĩ đại - (30196)
Những câu hỏi “tế nhị” về Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại - (28290)
Thử tàu ngầm mới ở biển Ban tích - (25463)
Modest Petrovich Mussorgsky và tác phẩm "Những bài hát và điệu nhảy của Thần Chết" - (23625)
Chiến dịch Ba-gra-chi-ôn - (19144)
Maskelyne - nhà ảo thuật của chiến tranh - (18637)
Kachiusa – những loạt súng khiến kẻ thù run sợ - (18407)

Liên kết
  Số lần truy cập:
4876791